SAĞLIK

Vitamin – Vitaminlerin Faydaları – Vitamin Eksikliği A,D,E,K C B1-2-3-6-12

Vitamin vücudun metabolizması için küçük miktarlarda gereksinim duyduğu, fakat kendisinin protein, karbohidrat veya yağlardan(hiç değilse yeterli miktarlarda) yapamadığı maddelerdir. İnsanların ve hayvanların yaşaması ve büyümesi için gerekli olup, organizmada sentez edilemeyen besinlerle dışarıdan alınması zorunlu olan maddelerdir.

Vitamin – Vitaminlerin Faydaları – Vitamin Eksikliği A,D,E,K C B1-2-3-6-12

Vitamin vücudun metabolizması için küçük miktarlarda gereksinim duyduğu, fakat kendisinin protein, karbohidrat veya yağlardan(hiç değilse yeterli miktarlarda) yapamadığı maddelerdir. İnsanların ve hayvanların yaşaması ve büyümesi için gerekli olup, organizmada sentez edilemeyen besinlerle dışarıdan alınması zorunlu olan maddelerdir.

Besinlerde bir vitamin bulunmayışı ve uzun süre günlük gereksinim miktarlarından az olarak alınması, gizli vitamin noksanlığını oluşturmaktadır.Bu durum spesifik olmayan semptomlarla kendini gösterir. Buna hipovitaminoz denir. Her bir vitaminin ayrı, ayrı eksiklik hastalığı bulunduğu gibi bir kaçının da aynı zamanda eksikliğine ait belirtilerde bir arada bulunabilir.

Organizma, vitaminlerin fazla miktarlarından olumsuz etkilenmez. Yalnız vitamin A ve D nin yüksek dozları, hastalık meydana getirir. Hatta bazen ölüme sebep olur. Bu durumda hipervitaminoz olarak adlandırılır.

Advert
  • Yağda eriyen vitaminler A,D,E,K
  • Suda eriyen vitaminler Vitamin B grubu, Askorbik asit (Vitamin C)

Vitamin A

(Havuç, Tatlı patates, Ispanak, Balık, Kabak, Kepek veya Buğday gevreği.)

  • Sadece hayvansal besinlerde bulunur.

Eksikliğinde; Gelişme yavaşlar ve durur, hastalılara direnç azalır, deride kuruluk ve hyperkeratozis(derinin kalınlaşması) başlar, gece körlüğü ve kseroftalmi(ilk önemli semptom göz yaşının kuruması) görülür.

Yararları; Gelişmeye yardım eder, Yaşlanmayı geciktirir, Yeni hücre yapımı için epitel dokunun koruyucusudur, hastalıklara karşı direnci arttırır, gözün karanlığa adaptasyonunu sağlayan rodopsin oluşumuna katılır.

Fazla alındığında; Karaciğer ve dalakta büyüme, başağrısı, ciltte pullanma ve kaşınmalar, bulantı kusma ve kemiklerin kolay kırılması, bebeklerde başın büyümesi, bıngıldağın kabarması ile kusma ve dalgınlık görülür.

Vitamin D

(En çok deniz balıklarının karaciğer yağlarında, 1litre inek sütünde.)

  • Derinin altında provitamin halinde birtakım streinler vardır. Bu streinler insan güneş ışığına maruz kaldıkça aktivite olarak provitamin halinden Vitamin D haline gelmekte ve vücudun D vitamini gereksinimini, beslenmesine bağlı olmadan yeter derecede her zaman sağlamaktadır.
  • Kalsiyum ve fosfor metabozlizmasını düzenler. Bu yüzden bu metabozlizmanın bozukluğundan ileri gelen hastalıklara(Raşitizm) karşı koruyucu ve tedavi edici bir unsurdur.

Eksikliğinde; Kalsiyum ve fosfor emiliminde azalma(çocuklarda;kemik gelişiminde bozukluk, kemiklerde deformiteler, erişkinlerde ise osteomalazi (kemik yumuşaması)) görülür.

Eksikliğinde meydana gelen hastalığa ”raşitizm” adı verilir. Kemiklerde yumuşama ve eğrilme, çarpık bacaklar, el ve ayak bileklerinde kalınlaşmalar görülür.

Fazla alındığında; Toksik etki(zehirlenme) yapar.Bulantı, kusma, gelişme geriliği, kilo kaybı, idrar fazlalığı, kemik değişiklikleri, kemiklerdeki kirecin kan damarlarında, dalak, karaciğer , böbrek gibi iç organlarda birikmesi ile böbreklerde kalsiyum taşları oluşur. Bunun sonucunda bulantı, kusma, baş ağrısı ve ishal görülür.

Vitamin E

(Tokoferoller, bazı bitkisel yağlar, mısır, soya, pamuk yağları, tahıllar, baklagiller, ceviz, fındık, yeşil sebzeler.)

  • Birçok canlının çoğalması için alyuvarların hemolize (Hemoglobinin ayrılması) dayanıklılığı için gerekli bir vitamindir. Normal büyüme ve üreme için gereklidir. Yağların mevcudiyetinde yavaş yavaş okside olurlar. Bağırsaklarda safra ile kolayca rezorbe olur. Organizmada A vitamin depo edilmesine yardımcı olur.

Eksikliğinde; Vücut metabozlizması çok artar, kasların zayıflaması başlar erkek ve kadında strelitite görülür.Erkeklerde testis hücrelerinde dejenerasyon ve ejekulat(meni) spermlerinin tahrip olması sonucu spermatogenezis(büyüme) durur. Fakat libido mevcuttur.

Fazla alındığında; Bir rahatsızlık kesin olarak tespit edilememiştir.

K vitamini

(Yeşil yapraklı bitkiler, karaciğer.)

  • K1 ve K2 olmak üzere iki doğal vitamin vardır. K1 vitamini yeşil yapraklı bitkisel besinlerde ve domates’te bol miktarda bulunur.K2 vitamini ise; bağırsaklarda mikroorganizmalar tarafından sentezlenir.

Eksikliğinde; İnsanlarda doğumdan hemen sonra kanamalar, kan normal pıhtılaşmasını gösteremez, bağırsak çeperinde anormallikler görülür.

Fazla alındığında; Yeni doğan bebeklerde sarılığa neden olabilir.

C vitamini

(Portakal, limon, greyfurt gibi turunçgiller, domates, çilek ve yeşil sebzeler.)

  • Kemik, diş ve damar sağlığını koruyan, çeşitli hastalıklara karşı direnç kazandıran ve bazı besin öğelerinin vücutta kullanılmasına yardımcı bir vitamindir. Bitkilerde ve bazı hayvanlarda glikozdan sentezlenir.Dış etkenlere karşı dayanıksızdır.Sıcaklık, ışık, havanın oksijeni, alkali ortam, metaller oksitlenmeyi hızlandırarak vitamin kaybını arttırır.

Eksikliğinde; Scorbüt görülür. Hastalık genel bir zayıflık ve solgunluk ile başlar. Şiddetli ağrılarla diş etlerinde ve deri altında kanamalar meydana gelir. Dişlerin sallandığı görülür.Kanın pıhtılaşma süresi uzar.
İdrarla dışarı atılabilir. Pişirme ve kaynatma ile de harap olmaktadır.

Vitamin B Kompleksleri

  • Birçoğu gerçek anlamda vitamin olmamasına rağmen; suda çözünmeleri, azot içermeleri, ısıya dayanıklı olmaları ve bazı enzimlerin aktif kısımları içinde yer almalarıdır.

Vitamin B1

(Bitkisel gıdalarda az miktarda, tohumlarda, yaprak, kök, dal ve meyvelerinde, maya.)

Sinir sistemi ve bu sistemin iyi çalışması ile ilgili vitamindir.

Eksikliğinde; Zafiyet, iştahsızlık, kalbin büyümesi, solunum zorluğu, göz kapaklarında düşmeler ve felç görülür.
Fazla alındığında; Yan etkileri gözlenmez.

Vitamin B2

(Hem bitkisel hem de hayvansal besinlerde az miktarda, maya ve karaciğerde yüksek oranda, süt ve süt ürünleri, yumurta, balık, et, ıspanak, karnabahar, brüksel lahanası, bezelye, fasulye, mercimek, avakado, yerfıstığı, şeker pekmezi ve mantar.)

  • Yumurta sarısından, sütten, karaciğerden ve bitkilerden elde edilir.

Eksikliğinde; Fotofobi(ışık hassasiyeti), bulanık görme, gözün yanması, kornea’da vaskularizasyon, katarakt, derinin yağlanması, testislerde, ağız, burun ve dudaklarda egzamalar görülür.Çocuklarda büyüme yavaşlar.
Fazla alındığında; Yan etkileri gözlenmez.

B3 vitamini

(Tahıl kabuklarında, bira mayasında yüksek oranda, buğday, bulgur, pirinç, nohut, fasulye, mercimek, karnabahar, havuç, yerfıstığı, ceviz, fındık, bazı yeşil sebzeler, kahve, çavdar, patates, domates, mısır nişaştası, et, balık, süt ürünleri, yumurta, karaciğer, ve böbrek.)

Eksikliğinde; Niasin yetersizliğinde pellegra hastalığı ortaya çıkar.Pellegra hastalığı ile sinir ve sindirim sistemi ve deride yaralar görülür.Bu hastalık baş dönmesi ve iştahsızlıkla ortaya çıkar.
Fazla alındığında; Damarlarda genişleme, deride kızarma, kaşıntı olabilir. Karaciğer bozukluklarına yol açabilir.

B5 vitamini

(Bira mayası, taze sebzeler, pirinç, hububatlarda, çavdar unu ve buğday, et, sakatat(karaciğer, kalp, beyin, böbrek gibi), balık, yumurta beyazı, süt.)

  • İnsan vücudunun tüm dokularında ve tüm bitkilerde bulunur.

Eksikliğinde; Halsizlik, bulantı, kusma, parestezi, kas kramplarını takiben adrenokortikal yetmezlik ve nöromüsküler dejenerasyon görülür.

B6 Vitamini

(Et, karaciğer, böbrek, tüm hubutat, fıstık, soya fasulyesi.)

  • Tek bir madde olmayıp, benzer fizyolojik etkilere sahip pridoksin, pridoksal ve pridoksamin olmak üzere en az 3 bileşiği kapsar.İnsanlarda yetersizliği tespit edilememiştir.Bağırsaklardaki mikroflora tarafından veya vücut dokuları tarafından oluşturulmaktadır.Isı ve güneş ışınları ile tahrip olma özelliğindedir.

Eksikliğinde; Huzursuzluk ve kansızlık, glossit, stomatit, periferal nörit ve konvilsüyon gelişebilir. Yetersiz alındığında sinir sistemi bozuklularının yanı sıra havale, kansızlık ve ciltte yaralar görülür.
Fazla alındığında; Duyu bozuklukları oluşur.

B12 vitamini

(Karaciğer, böbrek, et, balık, süt ve ürünleri gibi hayvansal ürünler.)

  • Antibiyotik üreten küfler tarafından da sentezlenebilir.Ruminantlarda bağırsak bakterileri tarafından hayvanın gereksinimi olan vitamin sentezlenebilir. Bitkilerde bulunmaz.

Eksikliğinde; Kansızlık görülür.
Fazla alındığında; Yan etkileri yoktur.

Niasin

(Hayvansal et, balık, süt ürünleri, karaciğer, bitkisel olarak; tohumlar, yeşil sebzeler ve fıstık.)

  • Bazı enzimlerin yapısına girdiği için önemli bir vitamindir.

Eksikliğinde; Nicotinic asit yetersizliklerine daha çok mısır ile beslenen bölgelerde rastlanır. Çünkü mısır hem bu vitaminden ve hem de triptofandan fakir bir besindir. Niacin yetersizliği 4D işareti ile özetlenir. Bu vitamin kafi miktarda alınmayınca D harfi ile başlayan Diarrhea, Dermatitis, Dementia (Bunama) ve Death ve insanlarda pellegra hastalığı görülür.
Fazla alındığında; Damarlarda genişleme, deride kızarma, kaşıntı olabilir. Karaciğer bozukluklarına yol açabilir.

Folik Asit

  • Pürin ve DNA sentezinde görevleri olan koenzimlerin öncüsüdür.

Eksikliğinde; Folat eksikliği yaygın olarak gastrointestinal sistem hastalıklarında, entrohepatik döngünün bozulduğu durumlarda görülür.Eksiklik ile beraber birkaç hafta içinde megaloblastik anemi ortaya çıkar. Ancak B12 vitamininin aksine folat eksikliğinde sinir sistemi nadiren etkilenir. Ayrıca glossit ve ishal görülebilir.

biyotin

  • Biotin birçok bakteri, mantar, bitki ve protozoadan insana kadar hemen tüm canlılar için bir büyüme faktörüdür. Tiamin gibi biotinin yapısındada kükürt bulunur. Biotinin vücutta etkili olabilmesi için ATP ve Magnezyum yardımıyla koenzim şekline dönüşmesi gerekir. Dokularda biotin serbest veya proteinlere bağlı olarak bulunur. Biotin insan ve hayvan bağırsaklarında sentezlenir. Yağ asitlerinin yapımı ve karbohidrat metabolizmasında rol oynar.

Eksikliğinde; Dermatit, glossit, anemi, kas ağrısı ve EKG değişiklikleri, alopesi, saç renginin beyazlaması, hallusünasyon, organik besinlerin birikmesiyle birlikte hiperestezi yaygın olarak görülür. Diğer nörolojik bulgular ve İmmun defektler ve moniliazis oluşabilir. Multiple karboksilaz eksikliği gibi bazı doğuştan metabolik hastalıklarda da biotin eksikliği görülür.

Çiğ yumurtada bulunan avidin biotin antagonistidir. Bu nedenle çiğ yumurtanın fazla miktarda ve uzun süre alınması biotin eksikliğine yol açar. Uzun süre antikonvulzan ilaç kullanılması,biotinsiz total parenteral nutrisyonun uzun süre verilmesinde de aynı klinik bulgular görülebilir.

S Vitamini

(mutluluk, neşe, huzur,)

  • Mutluluk neşe huzur verici bir vitaminidir. 🙂

Eksikliği: Allah kimseye S vitamini eksikliği göstermesin 😉

S vitamini fazla alındığında aşırı dozda sevgi depolar.

Etiketler
Daha Fazla Göster

İlgili Makaleler

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

Kapalı